Nooit in Nederland: Pierre Bensusan
De sultan van DADGAD komt eindelijk naar de Benelux. Voor twee concerten kun je hem op 13 en 14 mei in het Haagse Pepijn Theater bewonderen. Bensusan is een Algerijns gitaarwonder opgegroeid in Frankrijk en over de hele wereld voor zijn kunsten op het 6-snarig instrument bewonderd. Probleemloos deelde hij het toneel met soortgenoten, die net zo uniek als hem zijn. Leo Kottke, John Renbourn en Tommy Emmanuel schieten even te binnen. De lijst is lang, heel lang. Alles wat je als solo artiest op een akoestische gitaar kunt bereiken heeft de man gedaan. Door NICKY MOEKEN.
Bijna tien jaar geleden sprak ik Pierre voor het laatst op de Britse Music Fair. De plannen om samen met Lowden een gesigneerd model uit te brengen, kwamen hier voor het eerst ter sprake. Twee jaar later was het zover. Maar na zeven verschillende prototypes kon men in de kringen van Lowden het niet eens worden over de bouw en kwaliteit van de gitaar. Dit zou uiteindelijk tot een intern meningsverschil leiden, wat George Lowden (hij was geen eigenaar, alleen bouwer) deed besluiten op te stappen. Vanaf 2000 lag George met de eigenaren van The Lowden Guitar Company in de clinch, wat uiteindelijk in 2003 zou leiden, dat The Lowden Guitar Company in The Avalon Guitar Company zou veranderen, en George zijn naam en kenmerken van zijn modellen weer terug zou krijgen. Exclusief voor GitaarPlus wilde Pierre daarover nog wel wat kwijt. Tenslotte is hij één van de beste vrienden van Lowden met in ieder geval de herkenning, dat hij de allereerste gitarist van naam was, die een album met een Lowden vol zou spelen.
“Zodra George alles weer op de rit heeft, staat nu al vast, dat we een gesigneerd model met mijn voorkeuren gaan produceren. Vooral over de constructie van de eerdere types was ik enthousiast, omdat zowel de bouw als de zangbalk structuur op mijn DADGAD stemming was afgesteld. Daarnaast zou een beperkte serie exclusief van Rio palissander van meer dan honderd jaar oud de toon aanvoeren van de Standaard serie.”
Pierre heeft zijn Lowden dus niet naast het open haard gezet. Nadat hij drie jaar geleden met de Amerikaanse gitaarbouwer Kevin Ryan in zee was gegaan, leek het er wel op.
“Net als George ken ik Kevin al de nodige jaren. Hij was toen in het begin stadium van een model, dat mij zeer naar het hart lag, de Nightingale. Het werd de basis van mijn Signature model. Mijn voorkeur van een cederhouten top in combinatie met een Rio zij en achterkant gaf me bijna dezelfde klank als mijn oude Lowden, alleen nog niet echt ingespeeld. Uiteindelijk verwacht ik, dat ik op beide modellen concerten zal geven.”
In verschillende interviews wordt Pierre vaak als de gitarist voor gitaristen gezien. Dit is een misverstand. Hij speelt zelden of nooit in een standaard stemming, heeft een compleet eigen techniek, waardoor je mag stellen, dat iedereen hem kan bewonderen en van hem kan genieten, maar hem naspelen door andere gitaristen zul je nooit echt zien.
“Laat ik je zeggen, dat ik me niet kan heugen, dat ik de laatste tien jaar in een standaard stemming iets gespeeld heb. Doordat ik me dit al eerder bedacht, heb ik daarom – en misschien wel voor het eerst – op mijn laatste album het titelnummer AltiPlanos zo gespeeld.”
De piano stond aan de basis van zijn muzikale carrière. Hij wist van kinds af aan, dat muziek zijn passie zou worden. Als hij elf jaar oud is, besluit hij naar de klassieke gitaar over te stappen.
“Je leert veel van de basis principes op de piano. Het was mijn introductie in noten. Vanaf mijn elfde begon ik op een klassieke gitaar en hoewel het een andere akoestische gitaar zou worden, waar ik verliefd op werd, heb ik nooit naar een elektrische of jazzgitaar gekeken. Zelfs versterking zou pas door optredens bij me opkomen.”
Als Pierre 18 jaar oud is, heeft hij zijn eerste album klaar. Het wordt gepresenteerd op het prestigieuze Montreux Jazz festival, waar hij uit handen van de legendarisch promotor Claude Nobbs de Grand Prix Du Disque. De meeste composities op dit album zijn al in DADGAD. Komt deze stemming door jouw geboorteland Algerije?
“Dat zal haast wel. De diepe dreunklanken komen in onze muziek voor, dus zal het zeker van invloed zijn geweest. Tot Altiplanos heb ik deze stemming altijd vol gehouden. Voor het eerst ben ik nu uitgeweken. Het zal wel vaker voorkomen, dat ik af en toe voor en standaard stemming kies.”
Net als met zijn voorlaatste cd, Intuite, bouwt Pierre aan een sfeer, die zijn gelijke niet kent. Ogen dicht, en je waant je in dromenland. De rovers van Ali Baba komen bovendrijven. Zijn muziek is tijdloos. Vooral door zijn unieke speelwijze.
“Ik heb het mezelf aangeleerd. Je ontdekt deze stemming en het blijft je inhalen. Ik ontdek hierin steeds nieuwe dingen, nieuwe geluiden, waar ik plaatjes bij bedenk, die uiteindelijk leiden tot een frisse compositie.”
Behalve spelen, schrijft hij veel. Zo heeft hij Intuite helemaal uitgeschreven en in boekvorm uitgegeven. Bensusan is zeker ook zakenman. Zijn muziek vind je niet alleen op cd en in boeken, maar ook op instructie ideo’s en DVD’s. Daarnaast geeft hij vier keer per jaar een workshop bij hem thuis in Noord Frankrijk.
“Door alle drukte wordt het dit jaar maar één, hooguit twee keer. Ik zit volgende maand in Italië voor een lange toer, waarna ik meteen naar Amerika vertrek. Ook hier speel ik ruim een maand. Dan kom ik naar Nederland, waarna de nodige optredens voor Frankrijk weer op stapel staan.”
Een concert van Bensusan bestaat uit een collage van zijn stukken. Hij praat over zijn Lowden en Ryan, alsof het levenslang vrienden zijn. Vooral zijn Lowden uit 1979 is een kostbaar bezit. De gitaar ziet er duidelijk bewerkt uit, en is in de loop der jaren door George onder handen genomen. Het is een Jumbo, het O model, waar Lowden uiteindelijk zo beroemd mee zou worden.
“Nu met mijn Kevin Ryan heb ik twee duidelijk andere klanken. Beide gitaren kunnen prima met de DADGAD stemming overweg. Ik versterk ze met een Headway en Amulet element met Trans Audio voorversterking. Zijn het optredens voor een klein gezelschap of voor een workshop, dan neem ik een Marshall AS100 mee. Anders plug ik direct door naar de P.A. Voor effecten kies ik alleen het Deense TC Electronic. De 2000, 4000 en 1128 gebruik ik voor mijn gitaren en ook zang.”
Nu kan ik me herinneren, dat je vreemde diktes voor snaren gebruikte?
“Niet echt. Het gaat nog steeds om standaard diktes, alleen zijn de hoge E en B in een setje 0.010 dikker. Ik kies voor 0.013 en 0.017. Het setje mag dan in 0.053 eindigen.”
Vooral bekende akoestische gitaristen spelen graag met Bensusan. Hij heeft met alle groten het toneel mogen delen, maar zijn speeltijl is compleet anders. Zou Pierre nog wat van anderen leren?
“Ik ga graag kijken als ik de muziek van iemand ken. Ik doe dan mijn ogen dicht en geniet. Sommige melodische passages blijven me bij, en het kan zijn dat ik die later naar mijn stemming vertaal. Dat wil niet zeggen, dat ik het ooit zal gebruiken, maar ik wil het dan zeker leren spelen.”
Celtic, Folk, Fusion, Braziliaans, je kunt het zo gek niet noemen of hij heeft met een muziekstroming geëxperimenteerd. Zijn hart heeft altijd in de jazzmuziek gelegen. Dat zal hij de komende maanden proberen te ontwikkelen.
“Na ons gesprek heb ik een afspraak met een formidabele zangeres. Ze heet Martha High. Ruim dertig jaar werkte ze als achtergrond zangeres met James brown samen: www.marthahigh.com Bij toeval kwamen we elkaar in het vliegtuig in Amerika tegen. Ja, en dan praat je over muziek en alles wat daarbij hoort. Uiteindelijk hebben we afgesproken elkaar hier in Frankrijk te ontmoeten. Dat gebeurt vandaag. Het ligt vervolgens in de bedoeling, dat we samen een album gaan maken.”
Pierre Bensusan heeft zijn eigen muzikale kenmerken gecreëerd. Je hebt Rock, Pop, Jazz, Soul en ga zo maar door. Voeg daar aan toe Bensu stijl, uniek, sprankelend en bijzonder! Hij staat in ei op het toneel in Den Haag. Mis hem niet! DVD’s, CD’s, Video’s, Instructieboeken en ditjes en datjes vind je op zijn website: www.pierrebensusan.com (zie ook Actueel) Met dank aan promotor Aad van der Velde en Lobke de Boer van Pierre’s platenlabel Rough Trade voor de organisatie rondom dit interview.